Philately and Genealogy

 

Philately and Genealogy – My Two Great Passions Met in One Place

Philately and genealogy – my two great passions – met in one place, in one postage stamp, in one stone monument that connects the history of my family with the history of Poland.

In my books The Philips Family History – Galician German Family Story and Historia rodziny Philips – Z Lotaryngii przez Galicję do Polski, I wrote about the fate of my ancestors, about their journey from Lorraine to Galicia and further on to modern Poland. In these stories, an important place is held by my grandmother – Józefa Philipps, née Bartoszewska.

My grandmother came from a Polish family that had lived for centuries in the eastern part of the former Polish–Lithuanian Commonwealth – lands that today belong to western Ukraine. She was born in Kopyczyńce in the Tarnopol Voivodeship. She belonged to a poor but old Polish noble family. Family tradition claimed that someone from her lineage had once been the owner of the castle in Trembowla. Unfortunately, I was never able to verify this information – the registers of Polish Catholic churches disappeared during the Soviet occupation.

My father was unable to obtain his birth certificate from Stanisławów. Only in 1986, in Poznań, was a new substitute birth record issued for him – a document that reflects the dramatic fate of many families from the former Eastern Borderlands.

In the history of the Bartoszewski family there appears, however, an event of significance far beyond the story of a single lineage. Marcin Bartoszewski, the brother of the father of Wanda (the grandmother of Józefa Wanda Philipps), became known as the co-discoverer of an ancient monument of the pagan god known as “Światowid.”

In 1847, Marcin Bartoszewski, together with the Ukrainian Ivan Chalamana, discovered the stone statue in the dried riverbed of the Zbruch River, which at that time formed the border between Austria and Russia. The discovery took place near the village of Horodnica, then belonging to Count Mieczysław Potocki.

The four-sided stone column, 257 cm high and carved from limestone from the Medobory region, was dated by many archaeologists to the 9th century; today it is most often assigned to the 10th or the turn of the 9th/10th century. It was originally covered with polychrome paint. Topped with a head bearing four faces, it symbolized omniscient vision and mystical power. The statue once stood in a pagan sanctuary on Mount Bohit, about two kilometers from where it was found.

Today this remarkable artifact – Światowid ze Zbrucza – is exhibited in the Muzeum Archeologiczne w Krakowie on Senacka Street in Kraków. Family tradition says that transporting the monument to Kraków took two weeks, carried by ox-drawn wagon. The image of that massive stone figure slowly moving along Galician roads has always stirred my imagination.

Nearly two centuries after that discovery, history has come full circle – this time in a philatelic dimension.

On February 18, 2026, Poczta Polska issued an unstamped souvenir sheet titled “175 Years of the Archaeological Museum in Kraków” (catalogue number 5497). The issue commemorates the 175th anniversary of the oldest archaeological museum in Poland, originally founded as the Museum of Antiquities by Kraków intellectuals associated with the Kraków Scientific Society.

The stamp features the statue of Światowid from the Zbruch River – one of the most recognizable works of Slavic sacred art. The sculpture is reproduced with great attention to detail. Different views – front, side, and back – are arranged on the souvenir sheet, emphasizing its four-sided form and symbolic meaning. The background includes illustrations of selected archaeological artifacts from the museum’s collections: axes, spearheads, fragments of tools, and ornaments.

The illustrated field of the First Day Cover (FDC) presents a panoramic photograph of Kraków, showing the historic city center. In the foreground are the buildings of the Archaeological Museum and its garden – an integral and recognizable part of this historic institution. The overall design is elegant and restrained, harmonizing well with the archaeological character of the issue.

The cancellation mark features a simplified graphic of the head of the Światowid statue, which also serves as the museum’s logo. The design is clear and minimalist – appropriate for a jubilee issue.

The letter designation “B” corresponds to the nominal value used for priority, non-registered domestic letter mail in size S.

For me, however, this issue carries a much deeper meaning. It is not only an anniversary of an institution, nor merely an attractive philatelic item. It is a symbolic meeting of two worlds – history carved in stone and history preserved in family memory.

Genealogy leads me to Marcin Bartoszewski and the events of 1847. Philately allows me to encapsulate that story in a small, artistic postage stamp that becomes part of my collection – and perhaps an illustration in a future chapter of my book.

In one stamp, Galicia, Kraków, family legend, scholarship, art, and my personal passion as a collector come together. In such moments, I feel that the past truly lives on – in archives, in museums, in family stories… and in the pages of a stamp album.

Both books about the history of my family are available on eBay: Galician German Family Story and Historia Rodziny Philips. 

Historia Portugalii

 Kartka pocztowa z wizerunkiem królewskiej pary (D. João IV i D. Luisa de Gusmão) jest częścią serii edukacyjnej "Conheça a Sua História" (Poznaj Swoją Historię).

KRÓL  JOÃO IV i DONA LUISA DE GUSMÃO

„W królowej Donie Luisie de Gusmão, która mimo hiszpańskiego pochodzenia od pierwszych chwil stała się wielką orędowniczką i przewodniczką sprawy Niepodległości — król Jan IV znajduje najpewniejsze wsparcie i najbardziej trafną radę podczas długich kampanii dyplomatycznych i militarnych Przywrócenia Portugalskiego [Restauracji].”

Restauração Portuguesa: Jest to specyficzny termin historyczny odnoszący się do wojny, która zakończyła unię iberyjską i przywróciła niepodległość Portugalii w 1640 roku. Chociaż "Przywrócenie Portugalskie" jest dosłownym tłumaczeniem, w polskiej historiografii funkcjonuje jako "Restauracja Portugalska" (od hiszpańskiej dominacji). Obie formy są zrozumiałe.

Datownik: 18.11.1958 "Ambulância Beira Alta" najprawdopodobniej odnosi się do usługi pocztowej lub kurierskiej, która wykorzystywała infrastrukturę tej ważnej Linha da Beira Alta.

Linha da Beira Alta to międzynarodowa linia kolejowa, która łączy węzeł kolejowy w Pampilhosa (Linha do Norte), niedaleko Coimbry, z granicą hiszpańską w Vilar Formoso, a jej trasa biegnie równolegle do nurtu rzeki Mondego. Jest to zelektryfikowana linia o rozstawie iberyjskim (1,668 m), składająca się głównie z jednogo toru, o całkowitej długości około 202 km. Uważa się ją za główny dostęp koleją między Portugalią a resztą Europy, dlatego też uznawana jest za niezwykle ważny szlak kolejowy. Została zbudowana przez Companhia dos Caminhos de Ferro Portugueses da Beira Alta w celu otwarcia nowego, bliższego Coimbrze, połączenia międzynarodowego oraz połączenia sieci kolejowej z ważnym portem w Figueira da Foz. Została zainaugurowana 3 sierpnia 1882 roku. Przeszła znaczące prace renowacyjne w latach 80. i 90. XX wieku, podczas których zmodernizowano systemy sygnalizacji i komunikacji, a także zelektryfikowano i odnowiono torowisko na całej jej długości.

Marek Zbierski

 Odszedł Marek Zbierski – pasjonat filatelistyki i nasz wieloletni kolega

W świecie filatelistyki w Poznaniu ubyło kolejnego pasjonata. Odszedł od nas Marek Zbierski, znany w środowisku zarówno jako kolekcjoner, jak redaktor i wydawca biuletynu „Tematica”.

Znaliśmy się z Markiem „od zawsze”. Większość z nas, poznańskich filatelistów, to wychowankowie Koła Filatelistycznego działającego w Zamku pod kierunkiem Bernarda Stępczyńskiego. To właśnie tam, w młodzieżowych latach, po raz pierwszy zetknęliśmy się z pasją, która towarzyszyła nam całe życie. Tam też poznałem Marka – od początku wyróżniał się ogromną wiedzą, życzliwością i gotowością do pomocy innym kolekcjonerom.

Śmierć każdego filatelisty to nie tylko strata dla przyjaciół i rodziny, ale także ubytek dla całego środowiska. Coraz mniej wśród nas młodych następców, którzy chcieliby pielęgnować i rozwijać tę piękną pasję. Dlatego odejście Marka jest symbolem końca pewnej epoki – epoki, w której filatelistyka była czymś więcej niż hobby, była sposobem na życie i łącznikiem między ludźmi.

Marek Zbierski pozostanie w naszej pamięci jako człowiek, który potrafił łączyć pasję z profesjonalizmem, a przy tym zachować pogodę ducha i serdeczność. Wspomnienia wspólnych rozmów, poszukiwań brakujących walorów i atmosfery spotkań w „Domu Kolejarza” będą nam towarzyszyć jeszcze długo.

Więcej: Zmarł Marek Zbierski (1954–2025) 

"Śpieszmy się" – ks. Jan Twardowski

Śpieszmy się kochać ludzi,
tak szybko odchodzą.
zostaną po nich buty i telefon głuchy.
tylko to co nieważne
jak krowa się wlecze.
najważniejsze tak prędkie,
że nagle się staje,
potem cisza normalna,
więc całkiem nieznośna,
jak czystość urodzona
najprościej z rozpaczy,
kiedy myślimy o kimś,
kogo zostawiamy.

 

Macau’s Postal Farewell to Portugal: A Philatelic Retrospective and a Historic Blunder

 On December 19, 1999, Macau’s postal service bid farewell to over four centuries of Portuguese administration with the poignant series “Macau – Retrospective.” These stamps were the last to bear the inscription “Macau – Republic of Portugal” before the handover to China the following day. Yet, just over a year earlier, the Macau Post Office found itself at the center of an embarrassing philatelic blunder—one that forced a rare stamp recall and left collectors amused. 

 

 The Vasco da Gama Misprint: A Date to Remember 

On May 20, 1998, Macau issued a commemorative set honoring the 500th anniversary of Vasco da Gama’s discovery of the sea route to India (1498–1998). Designed by Vítor Marreiros, the stamps featured intricate depictions of the explorer’s ships and maps. However, the release contained a glaring error: the stamps mistakenly marked da Gama’s arrival in Calicut as 1598—a full century too late. 

 

By September 1998, the Macau Post Office had issued a corrected version with the proper date (1498), but not before thousands of the erroneous stamps entered circulation. 

 

Collector’s Gold: The “1598” Rarity 

Carlos Roldão Lopes, former director of Macau’s postal service, later quipped: 

“Clearly, whoever snapped up the misprinted stamps added serious value to their collection.”

Today, the 1998 “1598” error stamps are sought-after rarities, with prices reaching hundreds of dollars for mint-condition examples. The corrected 1498 versions, meanwhile, remain affordable (around $5–20 per set). 

 A Philatelic Farewell to Portugal 

The December 1999 “Retrospective” series served as Macau’s final philatelic tribute to Portuguese rule. The stamps showcased iconic landmarks like the Ruins of St. Paul’s and the Guia Lighthouse, blending colonial history with artistry. 

 About the 500th anniversary of Vasco da Gama’s discovery of the sea route to India  you may read here: Vasco da Gama – the sea route to India

Ramon d'Areny-Plandolit i maksimafilia

 Jednym z moich przyjaciół filatelistów, z którym wymieniałem głównie maksimafilię (widokówki z dopasowanym motywem znaczka oraz, w miarę możliwości, związanym z nim stemplem – te trzy elementy tworzyły całość), był Ramon d'Areny-Plandolit i Gassó. Poznaliśmy się dzięki wspólnej pasji do znaczków i historii zaklętej w małych kartonikach. Ramon pochodził z jednej z najznamienitszych rodzin Andory –Areny-Plandolit, której członkowie od wieków odgrywali ważną rolę w polityce i kulturze tego małego, górskiego kraju.  Z zawodu był farmaceutą.

Ramon, podobnie jak ja, kochał maksimafilię – tę szczególną gałąź filatelistyki, gdzie znaczek, widokówka i stempel tworzą harmonijną całość. Był pionierem tej dziedziny w Andorze i sam projektował karty, które później trafiały do kolekcjonerów na całym świecie. W 2015 r. Andora wydała nawet znaczek pocztowy ku jego czci, z jego portretem i przykładowymi pracami - kartami maksimum. 

 

 Niestety, Ramon odszedł kilka lat temu, ale jego kolekcja i pamięć o nim przetrwały – tak jak te widokówki, które kiedyś do mnie wysłał. A ja do dziś przechowuję je w swoim albumie, obok innych skarbów z Andory – kraju, który dzięki takim ludziom jak on i jego przodkowie, ma tak niezwykłą historię. 

 Rodzina Areny-Plandolit – arystokracja Andory 

Ramon był potomkiem Guillema Marii d'Areny i de Plandolit, III barona Senaller i Gramenet (1822–1876), który zasłynął jako reformator andorskich instytucji politycznych. Guillem, urodzony w La Seu d'Urgell, był kluczową postacią w historii Andory – w 1866 r. doprowadził do Nowej Reformy (Nova Reforma), która zmodernizowała system władzy, wprowadzając m.in. regularne wybory i kontrolę nad finansami publicznymi.  Jego życie było jednak naznaczone tragedią – w 1855 r. jego pierwsza żona, Maria Dolores Parella, została zamordowana w Barcelonie przez zakochanego w niej hiszpańskiego oficera, który później popełnił samobójstwo w więzieniu. Guillem szybko ożenił się ponownie, a jego rodzina kontynuowała działalność polityczną i kulturalną. 

 Dom rodziny – Casa d'Areny-Plandolit 

Rodzinna posiadłość w Ordino, Casa d'Areny-Plandolit, dziś jest muzeum, które pokazuje życie andorskiej arystokracji w XIX w. Znajdują się tam m.in.: 

-Gabinet dentystyczny – odtworzony na wzór praktyki Pau-Xaviera d'Areny-Plandolit (ojca Ramona), który był nie tylko lekarzem, ale też pasjonatem…taksydermii (w domu było nawet małe muzeum wypchanych zwierząt!). 

-Ciemnia fotograficzna – Pau-Xavier i Ramon wspólnie stworzyli imponującą kolekcję 4000 zdjęć, dokumentujących życie w Andorze w latach 1920–1945. 

 Karty maksimum – małe arcydzieła filatelistyczne 

 W świecie kolekcjonerstwa pocztowego istnieje dziedzina, w której sztuka, historia i precyzja łączą się w harmonijną całość. To maksimafilia, a jej najcenniejszymi obiektami są karty maksimum – prawdziwe perły w kolekcjach filatelistów. 

 Czym jest karta maksimum? 

 Karta maksimum (fr. carte-maximum) to specjalnie skomponowana artystyczna pocztówka, na której znajdują się trzy kluczowe elementy: 

 1. Znaczek pocztowy – o motywie identycznym lub bardzo zbliżonym do ilustracji na pocztówce 

2. Stempel pocztowy – tematycznie powiązany z przedstawionym motywem 

3. Pocztówka – stanowiąca tło i uzupełnienie całej kompozycji 

 

Przykładowe karty maksimum

Zasady tworzenia idealnej karty maksimum 

 Międzynarodowa Federacja Filatelistyczna (FIP) ściśle określa wymagania, jakie musi spełniać karta maksimum: 

 -Dopasowanie motywów – ilustracja na pocztówce i znaczek powinny przedstawiać ten sam temat (np. ten sam zabytek, postać lub krajobraz) 

-Wymiary – standardowa pocztówka musi mieścić się w przedziale 90×140 mm do 105×148 mm 

-Kompozycja – co najmniej 75% powierzchni powinna być zajęta przez ilustrację 

-Znaczek – musi być aktualnie w obiegu (nie stosuje się znaczków służbowych ani dopłatowych) 

-Stempel – powinien pochodzić z miejsca związanego z tematem lub być stemplem okolicznościowym 

 Dlaczego kolekcjonerzy je uwielbiają? 

 Karty maksimum to prawdziwe wyzwanie dla kolekcjonera. Znalezienie idealnie pasującej pocztówki, odpowiedniego znaczka i właściwego stempla wymaga często miesięcy poszukiwań.

 Wartość takiej karty rośnie, gdy: 

- wszystkie elementy są idealnie dopasowane 

- stempel pochodzi z pierwszego dnia obiegu znaczka 

- kompozycja jest wyjątkowo staranna 

 Historia i ciekawostki 

 Pierwsze karty maksimum pojawiły się pod koniec XIX wieku, ale prawdziwy rozkwit tej dziedziny nastąpił w latach 20. XX wieku. 

 

 

 

Biskupin - Polish Pompeii

 On April 28, 2025, Poczta Polska will issue postage stamps from the EUROPA series. The stamps were designed by Andrzej Gosik.

 

Biskupin is one of Poland’s most significant archaeological sites, often referred to as the "Polish Pompeii." Situated in north-central Poland on a marshy peninsula of Lake Biskupin, approximately 90 km northeast of Poznań, it offers a remarkable glimpse into the life of the Lusatian culture during the late Bronze Age.

Historical Background

The settlement at Biskupin dates back to around 738 BC and is attributed to the Lusatian culture. Discovered in 1933 by schoolteacher Walenty Szwajcer, the site revealed a well-preserved fortified settlement. Excavations began in 1934 under the direction of archaeologists Józef Kostrzewski and Zdzisław Rajewski. The discovery quickly became a symbol of Poland's ancient heritage and played a significant role in shaping national identity.

Site Features

The ancient settlement covered an area of approximately 2 hectares and was home to around 1,000 inhabitants. It featured over 100 wooden houses, each measuring about 8 by 10 meters, arranged in a grid pattern along 11 parallel streets. The entire settlement was surrounded by a wooden rampart constructed using the box technique, measuring over 450 meters in length and accompanied by a breakwater to protect against flooding.

Archaeological Museum and Attractions

Today, Biskupin serves as an open-air archaeological museum, offering visitors a chance to explore reconstructed elements of the ancient settlement, including houses, streets, and fortifications. The museum also features an exhibition pavilion displaying artifacts such as tools, ornaments, weapons, and remnants of crops and domestic animals found during excavations.

One of the highlights is the annual Archaeology Festival held in September, which is the largest event of its kind in Poland. The festival includes demonstrations of ancient crafts, dances, and culinary traditions, providing an immersive experience into the past.

For more information, you can visit the official website of the Biskupin Archaeological Museum: biskupin.pl.

 

Stanisławów in Austrian Galicia

There are many stamps related to Galicia (especially to Lviv). In this article I only present postage stamps dedicated to Stanisławów (Stanislau, today Ivano-Frankivsk), from which my ancestors come.

A beautiful postal card sent from Lviv (Lwów – Lemberg)

A stamp of the Polish Post from 1938 depicting the Jan Kazimierz University in Lviv.

For the beginning, an Austrian stamp from 1867 for 2 kreuzers with the image of the Emperor Franz Joseph I and a beautiful postmark of Stanislau dated November 9, 1872. The first postal issue related to Stanisławów that appeared after Ukraine gained independence are stamps from 2004 depicting Ukrainian folk costumes from the Ivano-Frankivsk Voivodeship. The stamps depict a folk music band and a village wedding.

The next edition comes from 2006 from the Wedding Headdress' of Ukrainian Women series. The series consists of 12 stamps, one of which shows a lady from Stanisławów with a wreath on her head.

A continuation of this theme is the series of 12 stamps from 2007, Traditional Headdresses of the Ukraine. Representatives of Stanisławów are on three stamps. However, it was only in 2012 that a stamp dedicated to the city itself appeared. The occasion was the 350th anniversary of the city's founding by Andrzej Potocki, who named Stanisławów the settlement of Zabłotowo in honor of his son Stanisław Potocki.

The stamp contains the historical name of the city - Stanisławów and the modern name (in force since 1962): Ivano - Frankivsk.

A very interesting edition appeared in 2016. However, it is related to The 770th Anniversary of the First Historical Mention of the City of Kolomyia. Kolomyia is located in the Ivano-Frankivsk Oblast. The block shows the city's monuments (town hall, the Museum of Hutsulshchyna and Pokuttia, the Greek-Catholic Cathedral) and the Pysanka Museum , which will be discussed later.

A very nice stamp appears in 2020 in the Beauty and Greatness of Ukraine series. It shows a railway viaduct in Vorokhta (Ivano-Frankivsk region). At the end of the 19th century, Vorokhta developed as a sports and tourist center. This was facilitated by the laying of a railway line through Vorokhta in the summer of 1894. In 1895, a stone arch bridge was built. With a total length of 130 meters, the span is 65 meters. The bridge is on the list of the longest stone bridges in Europe and the world (currently the bridge is not in use) .

In the same 2020 Beauty and Greatness of Ukraine series, a block featuring the Ivano-Franskivsk Region was also released. The block shows: a painted bowl from the 19th century, the Church of the Nativity of the Blessed Virgin Mary (17th-18th century) in Vorokhta, Hutsuls - a groom and a bride on horses, and the Dovbush (Drummer's) Rock .

The last stamp dedicated to Stanisław is a stamp from 2023 depicting an Easter egg (pysanka) from the Stanisławów Oblast from the village of Trościaniec (Dolina region).

If you are interested in these stamps, please contact the author directly.

A Philatelic Journey Through Bosnia and Herzegovina

 

Bosnia and Herzegovina is a federation, meaning it is a state composed of multiple entities that share power. These entities are:

1. Federation of Bosnia and Herzegovina (representing Bosniaks and Croats),
2. Republika Srpska (predominantly Serbian),
3. Brčko District (a self-governing administrative unit with special status).

      

Although Republika Srpska is referred to as a "republic," it is an entity within Bosnia and Herzegovina, not an independent republic. The country as a whole is officially recognized as Bosnia and Herzegovina, a federation with a complex power-sharing structure among its three major ethnic groups.

The political structure is defined by the Dayton Agreement, which established several levels of governance. At the core of this structure are the two main entities: the Federation of Bosnia and Herzegovina and Republika Srpska. The Federation of Bosnia and Herzegovina encompasses 51% of the country’s total area, while Republika Srpska covers the remaining 49%. These entities were created as a result of the ethnic divisions that emerged from the Bosnian War, with their borders reflecting the territories controlled by the warring sides at the time.

At the national level, Bosnia and Herzegovina has a limited set of exclusive or joint competencies, with the majority of authority vested within the entities themselves. Sumantra Bose describes Bosnia and Herzegovina as a consociational confederation, where power-sharing ensures that the interests of its major ethnic groups are balanced.

The Brčko District, located in the north, was established in 2000 from land taken from both entities. It officially belongs to both entities but is not governed by either. Instead, it operates under a decentralized local government system. Voters in the Brčko District can choose to participate in elections for either the Federation or Republika Srpska. The district has been praised for maintaining a multiethnic population and achieving a level of prosperity significantly higher than the national average.

Bosnia and Herzegovina is a small country with an area of 51,197 km² and a population of 3.5 million. It is the 26th largest country in Europe by area, smaller than Lithuania (65,300 km²) and Latvia (64,589 km²), but larger than Slovakia (49,035 km²), Estonia (45,227 km²), Denmark (42,933 km²), the Netherlands (41,543 km²), and Switzerland (41,290 km²).

 However, it has three postal administrations operating within its territory:

·        BH Pošta is one of three companies responsible for postal service in Bosnia and Herzegovina. The other two are Pošte Srpske and Hrvatska pošta Mostar.[1] BH Pošta operates mainly in Bosniak-majority areas in the Federation of Bosnia and Herzegovina.BH Pošta is the largest postal operator in Bosnia and Herzegovina with a wide network of post offices consisting of 386 units with 822 active counters in total, providing a full spectrum of domestic and international postal services.

·      Pošte Srpske (officially Preduzeće za poštanski saobraćaj Republike Srpske a.d.) is one of three     companies responsible for postal service in Bosnia and Herzegovina. The other two are BH Pošta and Hrvatska pošta Mostar. Pošte Srpske operates in Republika Srpska. Before the war conflicts in Bosnia and Herzegovina, Post Yugoslavia was responsible for postal services on the territory of SR BiH. However, at the beginning of the war in Bosnia and Herzegovina, the postal system in Bosnia and Herzegovina fell apart. At the beginning, there were frequent occurrences of armed attacks on Post Office vehicles and roadblocks, which made it impossible to carry out postal exchange.

·        Hrvatska pošta Mostar (English: Croatian Post Mostar) is one of three companies responsible for postal service in Bosnia and Herzegovina. It operates mainly in Croat-majority areas in the Federation of Bosnia and Herzegovina and its headquarters are in Mostar. It was established in 1993. The other two postal operators in the country are BH Pošta (covering the majority of other customers in the Federation of Bosnia and Herzegovina) and Pošte Srpske (operating in Republika Srpska).